विभाग / उप-विभाग
उत्पादन
परिचय
महाराष्ट्र राज्य बियाणे महामंडळ मर्यादित, अकोला यांच्यामार्फत दरवर्षी खरीप व रब्बी हंगामात अंदाजे ५०,००० बिजोत्पादक शेतकऱ्यांच्या सहकार्याने सुमारे २.५ लाख एकर क्षेत्रावर बियाणे उत्पादन कार्यक्रम राबविला जातो. शिस्तबद्ध बियाणे वितरण आणि नियमित देखरेखीद्वारे शेतकऱ्यांना वेळेवर उच्च दर्जाचे बियाणे उपलब्ध करून दिले जाते.
राष्ट्रीय अन्न सुरक्षा हे आपले प्राधान्य असल्याने, महाबीज तृणधान्ये, गळितधान्ये, तंतुमय पिके, हिरव्या पालेभाज्या, चारा आणि कापूस यांचे परवडणारे बियाणे तयार करण्यावर लक्ष केंद्रित करते.
दरवर्षी १० लाख क्विंटलहून अधिक प्रमाणित बियाणे आणि १.२० ते १.५० लाख क्विंटल पायाभूत बियाण्यांचे उत्पादन केले जाते, ज्यामध्ये भाजीपाल्याचाही समावेश आहे.
बियाणे उत्पादन कार्यक्रमांतर्गत विविध योजना:
"ग्राम बियाणे उत्पादन कार्यक्रम" चा मुख्य उद्देश गावांमध्ये सलग क्षेत्रावर बियाणे उत्पादन आयोजित करणे हा आहे. क्षेत्रफळाच्या आधारावर प्रमाणिकरण शुल्कात १००%, ७५% किंवा ५०% सूट दिली जाते. अतिरिक्त योजना प्रोत्साहन आणि संकरित/वाण कार्यक्रमांद्वारे महाराष्ट्रात दर्जेदार बियाणे उत्पादनाला चालना देतात.
- अगाऊ आरक्षण योजना लाभार्थ्यांसाठी नोंदणी शुल्क माफ.
- सलग क्षेत्र नोंदणीसाठी क्षेत्र तपासणी शुल्क माफ.
- उच्च दर्जाच्या बियाणे उत्पादनासाठी विशेष सवलत व प्रोत्साहन.
राष्ट्रीय अन्न सुरक्षा अभियानांतर्गत, महाबीज मूग, उडीद, तूर आणि हरभरा यांसारख्या प्रमाणित बियाण्यांचे वितरण करण्यास मदत करते—ज्यामुळे या पिकांमधील बियाणे बदल दरात वाढ होते.
महाबीज नवीन तृणधान्ये, कडधान्ये आणि गळितधान्यांच्या वाणांचे मोठ्या प्रमाणावर उत्पादन करते, ज्यामुळे प्रति हेक्टरी उत्पादकता वाढण्यास मदत होते.
